Waar let je op bij het kopen van antiquarische boeken?

Deze vraag krijg ik vaak in de winkel, en ik beantwoord hem graag. Ik begon in 1982 bij De Slegte in Zwolle en leerde het vak van Evert Mulder, die toen zelf al ruim veertig jaar antiquaar was. Van hem heb ik geleerd waar je naar kijkt voordat je een boek koopt. Vijf dingen, in gewone taal.

1. De conditie: begin bij de band en de rug

Neem het boek in de hand en bekijk het rustig. Is de band recht en stevig? Zit de rug er gaaf op, zonder scheuren of losse delen? Sla het boek open en blader het door. Roestbruine vlekjes op het papier heten foxing en komen bij ouder papier vaak voor; watervlekken en kromgetrokken pagina's zijn ernstiger. Controleer bij geïllustreerde boeken of alle platen en kaarten er nog in zitten, want juist die ontbreken nogal eens.

Een gebrek hoeft geen bezwaar te zijn. Het moet alleen wel in de prijs verwerkt zijn, en een eerlijke verkoper benoemt het uit zichzelf.

2. De druk: kijk in het colofon

Op de titelpagina of in het colofon staat meestal welke druk je in handen hebt. Bij literatuur zijn eerste drukken het meest gezocht, zeker van schrijvers met een vaste kring verzamelaars. Maar een eerste druk is niet vanzelf waardevol: een boek dat in een enorme oplage verscheen, blijft gewoon een boek dat overal ligt. Bij naslagwerken geldt eerder het omgekeerde en is een latere, herziene druk vaak juist de betere keus.

3. Gesigneerde exemplaren en opdrachten

Een handtekening van de auteur maakt een boek persoonlijker en vaak ook waardevoller. Een geschreven opdracht kan daar nog iets aan toevoegen, zeker als de ontvanger zelf een interessante figuur was. Wees wel kritisch op echtheid: vergelijk de handtekening met bekende voorbeelden en koop gesigneerd werk bij een verkoper die ervoor instaat en dat op de nota wil zetten.

4. De herkomst: wat het boek meemaakte

Ex-librissen, stempels en aantekeningen vertellen waar een boek vandaan komt. Een bibliotheekstempel drukt de waarde meestal, want zulke exemplaren zijn vaak intensief gebruikt. Een ex-libris van een vorige eigenaar kan een boek juist interessanter maken, en soms is de herkomst zelf het mooiste verhaal. Vraag ernaar; een boekhandelaar die zijn vak verstaat, vertelt het je graag.

5. Een eerlijke prijs

Oud betekent niet automatisch waardevol. De prijs van een antiquarisch boek wordt bepaald door zeldzaamheid, vraag en conditie samen. Een boek van honderd jaar oud kan tien euro waard zijn, terwijl een gezocht fotoboek van dertig jaar oud een veelvoud opbrengt. Vergelijk rustig wat hetzelfde boek elders kost, en let daarbij op de conditie: dat maakt vaak het verschil tussen twee ogenschijnlijk gelijke exemplaren. Twijfel je, vraag dan de verkoper waarom de prijs is wat hij is. Wie zijn vak verstaat, legt dat zonder omhaal uit.

Tot slot

Mijn belangrijkste advies: koop een boek omdat je het wilt hebben, en zie de waarde als bijzaak. Wil je een exemplaar eerst in handen houden, kom dan langs aan de Papenstraat 3 in Zwolle. Vragen stellen mag altijd, ook over boeken die niet bij mij vandaan komen. Een gesprek dat begint bij een boek, eindigt vaak bij een mens.

Theo Bloks
Boekhandel Bloks, Zwolle

Meer over de winkel lees je op de pagina tweedehands boekhandel in Zwolle.